Werken met domeintabellen – tips en adviezen
Parameter[bewerken]
Een parameter is een variabele of meetbare eigenschap van een systeem, medium, organisme of object die kan worden gemeten of bepaald. In de domeintabel Parameter, die je vindt onder Domeintabellen, staan alle parameters van de Aquo-standaard. We noemen die ook wel domeinwaarden.
Er zijn diverse soorten parameters, zoals:
- chemische of fysische grootheden, zoals 'Zuurgraad', 'Massa' en 'Temperatuur',
- grootheden in combinatie met een chemische stof, organisme of object, bijvoorbeeld 'Massaconcentratie cadmium', 'Aantal huismussen' of 'Volume slib' en
- typering, een kenmerk met een eigen waardebereik (domein), zoals 'Geslacht' of 'Kleur'.
Mapping Parameter Actueel – Historisch[bewerken]
Soms wordt een domeinwaarde/parameter beëindigd of vervangen. Bijvoorbeeld als bij chemische stoffen het CAS-nummer moet worden aangepast.
Bij het beëindigen of vervangen van een domeinwaarde in de domeintabel Parameter wordt de oude waarde op ‘vervallen’ gezet en wordt, als dat nodig is, de vervangende waarde aangemaakt. In de file Mapping Parameter Actueel – Historisch kun je vervolgens gemakkelijk zien welke parameter de vervanging is van de oude waarde.
Dat is belangrijke en handige informatie, want als je daarna de oude code nog gebruikt, krijg je een foutmelding als je bijvoorbeeld gegevens invoert in de Aquo-kit. Dan is het fijn als je kunt opzoeken wat er is veranderd, wanneer en welke waarde je nu moet gebruiken.
De file Mapping Parameter Actueel – Historisch wordt als xls-bestand aangeboden. Deze mapping is ook wel bekend onder de naam ‘was/wordt lijst' of ‘conversietabel Aquo-domeintabel Parameter'.
Wanneer wordt de file geüpdatet?
Het beëindigen of vervangen van een domeinwaarde gebeurt alleen als daar een wijzigingsaanvraag voor is ingediend en goedgekeurd (zie Wijziging voorstellen). Vervolgens passen wij de domeintabel Parameter én de file Mapping Parameter Actueel – Historisch aan en publiceren we die op de Aquo Wiki. Dat doen we twee keer per jaar in het kader van de halfjaarlijkse update van de Aquo-standaard.
Hulplijsten gegevensuitwisseling[bewerken]
Daarnaast zijn er voor een aantal (sub)werkvelden Hulplijsten gegevensuitwisseling (voorheen Aquo-parameterlijsten) opgesteld. In deze Hulplijsten zijn de voor dit werkveld relevante parameters gebundeld. De parameters in een Hulplijst gegevensuitwisseling zijn dus een kleine subset van de domeintabel Parameter. Daarnaast worden in de Hulplijst gegevensuitwisseling ook de gangbare eenheid, hoedanigheid en compartiment voor het betreffende werkveld vermeld. Lees meer op de pagina Hulplijsten gegevensuitwisseling.
Inlezen CSV van tabellen met CAS nummers, diakrieten en omrekenfactoren zonder problemen[bewerken]
In de meeste gevallen is je computer zo ingesteld dat de CSV automatisch geopend wordt in Excel, en helaas versleutelt Excel het naar ANSI of Windows 8 waardoor bijzondere karakters verkeerd worden ingelezen (komt veel voor bij domeintabel Biotaxon). Verder 'denkt' Excel zelf na waardoor CAS nummers soms als datum worden ingelezen (domeintabel Parameter) en de E-notatie van de omrekenfactor (domeintabel Eenheid) anders wordt uitgerekend.
Dit kan voorkomen worden door de gedownloade files direct te laten openen in een specifiek CSV-programma. Het best te gebruiken is notepad++.
Je dient je computer zo instellen dat het CSV-bestanden altijd met dat programma opent. Hierin wordt automatisch de UTF-8 ingelezen (of dat kun je instellen) en krijg je de juiste karakters. Notepad++ veranderd ook niets aan de CAS nummers of de berekening van de E-notatie.
Je mist in Notepad++ wel de mogelijkheid om bv te filteren of te sorteren, dus niet erg overzichtelijk. Hiervoor is ook een oplossing.
- Sla de file uit notepad++ op als bestand.txt in een eigen gekozen directory en lees/importeer die dan in Excel. (open excel, open bestand, geef aan alle bestanden en kies jouw bestand)
- Dan krijg je rechts de mogelijkheid bij de “wizard tekst importeren” om bij het "oorspronkelijke bestand" Unicode (UTF-8) te selecteren.
- Kies volgende, scheidingstekens ";"
- Kies volgende.
Op dit moment kun je de kolommen instellen qua format.
- Dit is voor belang voor de kolom CASnr en omrekenfactor om deze op 'tekst' te zetten. (met steeds op volgende klikken ga je naar de volgende kolom.)
- Klik op voltooien.
- Nu wordt de tabel in juiste formaat en opmaak ingeladen in excel. Hierna kan het als excel worden opgeslagen.
Mocht je toch Excel gebruiken dan staat in deze instructie beschreven hoe je het op een correcte manier kunt inlezen.
CAS nummers opzoeken[bewerken]
Als u chemische stoffen aanvraagt dient ook het CAS nummer aangeleverd te worden. IHW adviseert deze te zoeken op de volgende websites en onderling te vergelijken:
ChemID-plus ECHA NIST EPA
Natuurlijk kan er ook op Google gezocht worden. Dan kom je vaak uit op Molbase, Merck(sigma), Pubchem, ChEBi, en vele andere vooral Chinese sites die minder interessant zijn.
IHW heeft sinds januari 2022 een abonnement op SciFinder die de CASnr-registratie doet. IHW kan nu de CASnrs daar verifiëren. SciFinder is leidend.
CAS nummers controleren[bewerken]
CAS nummers zijn opgebouwd met een bepaalde methode zodat aan het getal zelf te zien is of het klopt (ca. 90% zekerheid); het laatste cijfer is het controle getal. Met de CAS nummerchecker van IHW kan het nummer gecontroleerd worden of het een goed CAS nummer is. Vul in het gedownloade Excelformulier, in cel G2, het gevonden CAS nummer in en kijk of het controle getal, in cel H15, overeenkomt met het laatste getal van het CAS nummer.
De domeintabel Waarnemingssoort is geen onderdeel van de Aquo-standaard[bewerken]
Gebruik deze tabel niet in nieuwe toepassingen! En ga bestaande systemen zo inrichten dat de Waarnemingssoort (WNS) niet meer gebruikt wordt.
Deze domeintabel combineert het 'wat', 'waarin' en 'hoe' van een waarneming in één tabel. De tabel is een erfenis vanuit het ontstaan van de Aquo-standaard. De tabel is niet 'nodig' en er kan niet met een WNS-nummer worden uitgewisseld, maar veel gebruikers vinden het een makkelijk overzicht bieden, daarom ondersteunt het Informatiehuis Water de waarnemingssoort (WNS) nog. Men dient altijd uit te wisselen met de domeinwaarden uit de betreffende domeintabellen die in de WNS zijn gecombineerd. Daarnaast is het onvolledig om alléén de informatie die is gecombineerd in de WNS uit te wisselen; de Aquo modellen bevatten veel meer mogelijkheden dan alleen het uitwisselen van het 'wat', 'waarin' en 'hoe' van een waarneming. Het is onmogelijk om eenduidig de hele standaard te vatten in deze 3 onderdelen. Het is bijv. voor een complete uitwisseling ook nodig om het gebruikte meetapparaat te noemen, de diepte waarop gemeten is of welke waardebepalingsmethode is gebruikt. Dit zijn allemaal zaken die van invloed kunnen zijn op het uit te wisselen resultaat en zijn daarom onderdeel van de Aquo-standaard (maar passen niet in een WNS).
De onderdelen van de WNS zijn opgenomen in de Aquo-domeintabellen Parameter (groep: Typering, Grootheid of Grootheid + ChemischeStof/Object/Microbiologie), Eenheid, Hoedanigheid en (Analyse)Compartiment. De domeintabel Waarnemingssoort combineert deze tabellen puur voor gebruiksgemak. Deze combinatie geeft met één nummer weer wat is waargenomen en in welke omgeving. Bijvoorbeeld, het nummer WNS2323 staat voor een waarneming in het oppervlaktewater van een concentratie ‘stikstof Kjeldahl’ (NKj) uitgedrukt in mg/l stikstof (N):
| Nummer | Omschrijving | Typering | Grootheid | Parameter | Eenheid | Hoedanigheid | Compartiment |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| WNS2323 | [] [CONCTTE] [NKj] [mg/l] [N] [OW] | (massa)Concentratie | Stikstof Kjeldahl | milligram per liter | Uitgedrukt in Stikstof | Oppervlaktewater |